• Openbare gebouwen werden ingericht voor gemobiliseerde militairen.

    Archief Eempers

Themaochtend: Soesterberg in 1939

SOESTERBERG Wat gebeurde er allemaal in Soesterberg in het mobilisatiejaar? Aan de hand van krantenknipsels wordt onder de titel 'Het aanzien van Soesterberg in 1939' een beeld geschetst van het dorpsleven in dat jaar. Dat gebeurt tijdens de themaochtend op woensdag 24 april in dorpshuis De Linde.

Jan van Steendelaar

Soesterberg lag in de mobilisatietijd nog midden in het militaire landschap. Aan de ene zijde begrensd door de vliegbasis Soesterberg en aan de andere zijde door het militaire Kamp van Zeist. Door de toegenomen oorlogsdreiging werden de luchtmacht en de landmacht versterkt. Als gevolg hiervan nam het aantal in Soesterberg gelegerde militairen snel toe. Er ontstond een nijpend plaatstekort. Nieuwe hangaars op de vliegbasis werden provisorisch ingericht als grote slaapzalen

PERMANENT ONDERKOMEN Kamp van Zeist werd uitgebreid en voor de genietroepen werd in 1939 een nieuw permanent onderkomen gebouwd, de Dumoulin kazerne. In september werden ook alle reservisten opgeroepen.

DORPSLEVEN Het dorpsleven ging in begin van dat jaar nog gewoon door, maar werd in de loop van het jaar steeds meer beïnvloed door de toegenomen militaire drukte. In de kranten verschenen advertenties waarin -voor het geval dàt- gasmaskers, verduisteringspapier, radiotoestellen en complete schuilkelders werden anageboden, 'ondergronds te bouwen in staal en beton'.

DISTRIBUTIE Het waren tekenen die erop wezen dat ook ons land bij de oorlog, begonnen door de Duitse oosterburen, betrokken zou raken. De distributie van petroleum, benzine, suiker, erwten, noem maar op, de daarmee verband houdende uitgifte van bonkaarten, het steeds vaker beproeven van de sirenes (,Men make zich niet ongerust'), het waren de voorlopers van de staat van beleg die burgemeester mr. A.L. des Tombe op 1 november 1939 bekendmaakte.

GEVOLGEN Eerder al werd in het dorp zelf maar ook op de vliegbasis van alles georganiseerd in verband met de dreigende oorlogssituatie. In augustus besloot de regering tot een voor mobilisatie, vier dagen later al gevolgd door een algehele mobilisatie die voor Soesterberg verstrekkende gevolgen had. Er moest bijvoorbeeld een onderkomen worden gezocht voor het groeiend aantal militairen. Zij werden dus niet alleen in militaire gebouwen ondergebracht, maar ook in openbare lokalen, waardoor tal van feestelijke en verenigingsactiviteiten geen doorgang meer konden vinden.

SPANNEND Spannend werd het in november toen de Nederlandse militaire attaché in Berlijn waarschuwde dat de Duitsers ons land in november zouden binnenvallen. Dat bleek onjuist te zijn. Niettemin waren de angst en de onzekerheid over een invasie groot, al werd er nog wel Sinterklaas gevierd, in de bekende uitspanning Soesterdal ook door de Luchtvaartafdeling. Op 10 mei 1940 was de invasie wel een feit.

BAKKIE Dit en nog veel meer komt aan de orde op de themaochtend op woensdag 24 april, om 10.00 uur in dorpshuis De Linde, onder het motto 'een bakkie, plaatje en praatje'.