• Eempers

Soesterdal: Van Heidehut tot Residence

SOESTERBERG De omvang van zijn voorganger zal de uitspanning die op de pleisterplaats aan de rand van de vliegbasis gebouwd zal worden niet krijgen. De kans is wel groot dat het nieuwe Soesterdal door de locatie en de aankleding van de omgeving net zo'n aantrekkingskracht zal hebben.

Ruim honderd jaar geleden, toen de vlieghei nog maar net in gebruik was genomen, stond er slechts een enkel huis in het heidegebied. De groei van de vliegbasis gaf Soesterberg grote bekendheid in het hele land en ver daarbuiten. Velen kwamen het dorp bezoeken, vooral aangetrokken door de kunsten van de luchtvaartpioniers. Een enkeling besloot zich er voorgoed te vestigen, daartoe ook uitgenodigd door het gemeentebestuur en de VVV Soesterberg's Bloei.

THEEHUIS Een belangrijke bijdrage aan de ontwikkeling van Soesterberg-Noord leverde het theehuis Soesterdal. Deze werd kort na de ingebruikneming van de vlieghei gebouwd. Het werd een trekpleister van de eerste orde. Daar droegen vooral de activiteiten aan bij die Marinus Couturier op touw zette, de man die in 1925 het theehuis van zijn broer Jan had overgenomen.

WERELDZAAK De gezellige zitjes, de rondvluchten die hij organiseerde (twaalf gulden voor een kwartier), de ritjes in de ponykar of onder zadel op een pony, en de feesten die in de later aangebouwde zaal voor driehonderd bezoekers werden gehouden, zorgden ervoor dat het Soesterdal een 'wereldzaak' werd. De belangstelling werd nog groter toen burgemeester G. Deketh op 8 april 1936 de eerste officiële permanente luchtvaarttentoonstelling in Soesterberg opende. Couturier had deze ingericht met als logisch onderwerp de luchtvaart. Drie vliegtuigen stonden er in de openlucht te kijk. Het waren uitgerekend deze toestellen die bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog het einde van Soesterdal inluidden.

COLLECTIE De eerste fase van de strijd ging nog grotendeels aan Soesterberg voorbij. De Luftwaffe bombardeerde het veld niet, maar beperkte zich tot een aantal losse beschietingen met boordwapens. De historische collectie vliegtuigen bij het Soesterdal vormde wel een gewild doelwit. De complete collectie ging verloren. In het theehuis, dat aanvankelijk gespaard bleef, werden gedurende korte tijd militairen ondergebracht.

VERWOEST In 1940 werd Soesterdal, dat zo'n bijzondere positie in Soesterberg had ingenomen en vooral dankzij de luchtvaarttentoonstelling nationale en internationale bekendheid genoot, tegelijk met de huizen in de omgeving met de grond gelijk gemaakt. Met het Soesterdal en de daaraan verbonden permanente binnen- en buitententoonstelling verdween een historisch en karakteristiek stukje Soesterberg, waaraan nu alleen nog foto's herinneren, maar dat straks in de nieuwe accommodatie op de pleisterplaats althans in naam terugkomt.