• Eempers

Hangaar op vliegbasis Soesterberg wordt monument

SOESTERBERG Soesterberg heeft niet veel monumenten en het monument dat erbij komt op de voormalige vliegbasis Soesterberg wordt in feite niet aan de monumentenlijst van de gemeente Soest toegevoegd. De Zulu-hangaar bevindt zich namelijk op grondgebied van de gemeente Zeist. De gemeente Zeist heeft de hangaar, volgens kenners een uniek en zeldzaam militair gebouw in Noordwest-Europa, nu aangewezen als gemeentelijk monument. Daarmee is de dreiging weg dat de hal op de voormalige vliegbasis Soesterberg afgebroken en vervangen zou worden door een nieuwe, grotere hal zoals Defensie van plan was.

De Zulu-hangaar behoorde in 1960 tot de eerste uitbreiding van het Amerikaanse deel van de vliegbasis, Camp New Amsterdam. In de hal waren twee straaljagers gestationeerd die vierentwintig uur per dag, zeven dagen in de week paraat stonden om binnen drie minuten in de lucht te kunnen zijn om vliegtuigen uit het voormalig Oostblok te onderscheppen.

HANGAAR De hangaar heeft zowel aan de voor- als de achterzijde deuren en aan de noordkant een controleruimte met opschrift ZULU. Ook was er een aanbouw met ruimte voor de parate bemanning. De piloten en het grondpersoneel woonden en sliepen per toerbeurt in de hangaar. Op één van de deuren zijn afbeeldingen van toestellen aangebracht waarmee de Amerikaanse luchtmacht op Soesterberg vloog in de veertig jaar dat ze er gelegerd was. Die toestellen komen terug in het monument dat gerealiseerd wordt in het nieuwe park dat op de overkluizing van de N237 in aanleg is. In 1994 diende de hangaar als decor bij het vertrek van de Amerikanen en de overdracht van het commando aan Nederland.

WAARDE In de in juni 2007 door het Bureau voor Bouwhistorie en Architectuurgeschiedenis (BBA) uitgebrachte Cultuurhistorische inventarisatie met waardestelling werd de hangaar een zeer belangrijk onderdeel, een kroonjuweel, in de ontwikkelingsgeschiedenis van het vliegveld genoemd. „Uniek gebouw dat de tijd van de Koude Oorlog (1955-1990) zeer goed illustreert. Op grond van deze aspecten heeft het gebouw een hoge cultuurhistorische waarde."

De Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed daarentegen kwam na onderzoek in opdracht van het Ministerie van Defensie tot een andere conclusie: het gebouw heeft geen speciale historische waarde.

VERVALLEN Sinds het vertrek van de Amerikanen is de hal bij Defensie in gebruik voor opslag van voertuigen. Volgens Defensie verkeert het gebouw in vervallen staat, is opknappen te duur en heeft nieuwbouw de voorkeur. Het BBA weersprak dat en zijn conclusie is door de gemeente Zeist overgenomen door het gebouw tot monument te verklaren.

BEZWAAR Nu de Zulu-hangaar als beschermd gemeentelijk monument is aangewezen, geniet het bescherming, al kan er tegen de aanwijzing als monument nog wel bezwaar gemaakt worden. Hiervoor geldt een periode van zes weken.