• Ronald Kersten

Graddie Jansen: van dyslexie naar 'taalheld'

SOEST De woonkamer van Graddie Jansen aan de Turfstreek lijkt op een museum met levensechte poppen. De baby's in de vitrine en de kleuters op de driezitsbank kijken brutaal de wereld in. Voor de poppen en kalebassen van de 72-jarige Soesterse is belangstelling vanuit de hele wereld. Een bestelling uit Amerika deed haar besluiten om een cursus Engels aan het ROC te volgen. Bij het opleidingsinstituut werd Graddie ook op Nederlands getest en bleek ze dyslectisch te zijn.

Peter Beijer

Toen Graddie vijftien jaar was moest ze van haar ouders gaan werken. ,,In een bejaardentehuis in Bussum schoonmaken en eten rondbrengen. Ik vond het leuk werk. Toen ik ging trouwen met Jan en vervolgens kinderen kreeg, ben ik blijven werken. In de avonduren maakte ik kantoren schoon. Ik had vijf adressen. In die tijd ben ik begonnen met het maken van babypoppen en het geven van cursussen. Uiteindelijk is dat mijn werk geworden."

MOEITE ,,Tijdens mijn schoonmaakwerk heb ik nooit gerealiseerd dat ik een taalprobleem had. Eigenlijk kwam ik voor het eerst op het idee om terug naar school te gaan toen ik die e-mail uit Amerika kreeg. Ik had in de loop der jaren van mijn hobby mijn werk gemaakt en moest nu zelfs in het Engels mailen. Toen ik getest werd op dyslexie, begreep ik eindelijk waarom lezen mij meer moeite kost." Nederland telt veel mensen die grote moeite hebben met lezen, schrijven en/of rekenen.

ZINSOPBOUW Graddie Jansen worstelde vooral met zinsopbouw. Op de lagere school kon ze daardoor het tempo niet bijhouden. ,,Ik wilde goed mijn best doen, alleen ging alles te snel. Tijdens het gezamenlijk lezen lag het tempo zo hoog dat ik meestal een pagina achter liep. Als de juf dat zag, kreeg ik een tik met de liniaal en riep ze: zit niet zo te dromen! Als ik reageerde wist de juf niet meer te vertellen dat ik mijn mond moest houden."

OPLEIDINGEN Door haar creatieve talent heeft Graddie in haar leven weinig hinder ondervonden van het feit dat ze moeite heeft met lezen en schrijven. Maar toen ze op haar 55ste Nederlandse les kreeg ging er een wereld voor haar open. ,,Ik heb zeven jaar opleidingen gevolgd op het ROC. Opeens vond ik onderwijs leuk. Als kind haatte ik school. De tijd op het ROC is erg waardevol voor me geweest. Eindelijk kreeg ik lol in het naar school gaan en verdween de frustratie van vroeger naar de achtergrond."

VERDIENSTEN In 2016 werd Graddie onderscheiden met de titel 'taalheld'. Haar verdiensten voor een beter geletterd Nederland werden opgemerkt en gewaardeerd. ,,Ik geef al tien jaar presentaties en bedrijven roepen mijn hulp in om websites toegankelijk te maken. Zo adviseer ik Pharos, een organisatie die zich inzet om teksten voor medicijnen begrijpelijk te maken. Al dit werk is ontzettend leuk en eervol. Het brengt me op zoveel plaatsen en ik ontmoet veel interessante mensen."

LAURENTIEN Het werk bracht Graddie in contact met onder meer prinses Laurentien. De echtgenote van prins Constantijn is actief in projecten die als doel hebben de laaggeletterdheid onder volwassenen te bestrijden. Dat de laaggeletterdheid tegenwoordig niet meer in de taboesfeer zit, vindt Graddie positief: ,,Met mijn verhaal wil ik mensen motiveren om de schoolbanken in te gaan. Het heeft mij zoveel opgeleverd. Laaggeletterdheid vind ik een negatief woord.. Laag is klein, minderwaardig misschien. Kleine lettertjes worden ook dikwijls negatief uitgelegd. Ik spreek liever van moeite met lezen en schrijven."